Ga naar home Ga naar informatie over ARGA Bekijk de locaties op de kaart Arga's geborgen vliegtuigen Vind hier informatie over gecrashte piloten Wilt u meer informatie, contact ARGA.

De Spitfire PR IB N3069 bij Herwen

Wellicht kunt u ons helpen met verdere informatie over deze crash?

* Wij zoeken nog steeds een foto van Spitfire N3069

* Wij zijn altijd op zoek naar informatie aangaande deze crash. (dagboekaantekeningen, krantenknipsels etc etc.)

Het wordt bijzonder op prijs gesteld indien u informatie heeft…..hoe klein of onbelangrijk het ook mag lijken.

Contact: Sander Woonings

De ARGA onderzoekt de crash van Spitfire PR IB N3069 op 22 maart 1940 bij Herwen, een dorpje in de Liemers ongeveer 25km ten oosten van Arnhem, al sinds eind jaren ’80 van de 20e eeuw. Een zeer bijzonder toestel. Deze Spitfire behoorde tot de Photographic Development Unit(PDU).

De eerste operationele fotoverkenningseenheid van de Royal Air Force. Deze eenheid vloog in eerste instantie met twee Spitfires Mk I met de serienummers N3069 en N3071. Deze toestellen werden speciaal aangepast om als fotoverkenner te kunnen opereren. Hiervoor werd o.a. de boordbewapening verwijderd om plaats te maken voor de F.24 5 inch focal lens camera’s. Ook diverse bepantsering, waaronder ook de rugpantserplaat van de piloot, werd verwijderd om het vliegtuig nog lichter te maken en het toestel werd overgespoten in Camotint.

Tevens werd er bij een latere modificatie een extra brandstoftank geplaatst en werden de 5 inch cameralenzen vervangen door 8 inch lenzen. Na deze modificaties, die in februari 1940 afgerond waren, konden deze twee Spitfires hoogtes bereiken van wel 33.000ft(±10km).

spitfire PR IB N3069 herwen  Claude Mervyn Wheatley  Harald Jung  Eduard Koslowski 

Spitfire N3069 werd op 22 maart 1940 gevlogen door Flying Officer Claude Mervyn Wheatley (39147). Wheatley werd geboren op 5 oktober 1913 in Lewes, East Sussex, Engeland. Hij vloog van 1937, tot zijn plaatsing bij de PDU op 21 februari 1940, met de Fairey Battle bij No. 105 squadron. In 1939 werd No. 105 squadron naar Frankrijk gestuurd als onderdeel van de Advanced Air Striking Force(AASF) waar Wheatley operationele sorties vloog.

Op Paas vrijdag 22 maart 1940 vloog Wheatley zijn derde fotoverkenningsmissie in Spitfire PR IB N3069. Doel van zijn missie was om het Duitse Ruhrgebied verder in kaart te brengen. Hij steeg om 09.50 uur Engelse tijd op van vliegbasis Heston. Een klein nog civiel vliegveld net buiten London. Wheatley maakte een tussenlanding op RAF Stradishall voor het bijtanken van brandstof. Vanaf deze vliegbasis had Wheatley 20 tot 30 minuten langere vliegtijd boven Duitsland. Hij steeg om 11.15 uur Engelse tijd op vanaf Stradishall voor het vervolg van zijn sortie.

Bij de Duits Nederlandse grens werden door Duitse grenswachten vliegtuiggeluiden gehoord en de radar die op de Kleverberg in Kleef(DEU) stond pikte een onbekend toestel op dat het Duitse luchtruim binnendrong. Op de Duitse Fliegerhorst Bönnninhardt Süd werden om ongeveer 11.43 uur lokale tijd twee Messerschmitt Me109E-1 jachtvliegtuigen van I./Jagdgeschwader 20 gestart voor de onderschepping van het onbekende vliegtuig. De twee jagers werden gevlogen door Leutnant Harald Jung en Unteroffizier Eduard Koslowski. Het zou voor beiden de eerste gevechtshandelingen van de oorlog gaan worden.

wrak spitfire Herwen   Graf van Claude Mervin Wheatley 

De Duitse Luftwaffe wist van het bestaan van de hoogvliegende fotoverkenning Spitfires en de twee Duitse vliegers hadden de groots mogelijke moeite de hoogte waarop Wheatley vloog te bereiken. Hoog boven hun hoofden zagen ze het condensatiespoor van de Spitfire welke op ongeveer 10km hoogte vloog. Van Leutnant Harald Jung is het volgende gevechtsbericht bewaard gebleven:

“Op 22 maart 1940 kreeg ik van onze Staffelkapitän de opdracht naar aanleiding van een FLUKO(Flugwach Kommando) melding: Vliegtuiggeluiden in de richting van Kleef, zeer hoog; te starten samen met een Rottenflieger, De Uffz Koslowski. Na 5 minuten zag ik ongeveer in de richting van Geldern-Kleef-Bocholt een condensatiespoor van een vliegtuig welke zeer hoog vloog en zette direct de achtervolging in.

Het vliegtuig volgde de route Bocholt-Wesel-Kleef. Boven Wesel op ongeveer 10000 meter hoogte was ik tot op 500 meter genaderd en kon duidelijk de Engelse kentekens herkennen(rood-wit-blauw). Om 12.45 uur was ik tot op 300 meter genaderd en herkende duidelijk het vijandelijke vliegtuig als een eenpersoons jachtvliegtuig van het type Spitfire. Om te voorkomen dat het toestel naar Hollands luchtruim zou ontkomen opende ik het vuur. Het vijandelijke vliegtuig maakte direct een afwerende beweging.

Ik had de indruk dat de piloot al getroffen was aangezien hij verder geen pogingen meer ondernam om mij kwijt te raken. De tegenstander verloor ongeveer 5000 meter hoogte en vloog afwisselend linkse en rechtse bochten om uit mijn vuurlijn te komen wat hem echter niet lukte aangezien de Bf109 scherpere bochten kan vliegen. Ik vuurde nogmaals en zag dat de piloot uit zijn toestel sprong waarbij hij waarschijnlijk nogmaals is geraakt aangezien zijn parachute zicht niet ontplooide. Het vijandelijke toestel heeft niet gebrand. Het vliegtuig is op Hollands gebied neergestort in de rechter Rijnarm vlak na haar splitsing.” (Bron: Harald en Hartmut Jung)

Twee telefonische interviews met Harald Jung op 10 en 14 juni 2011 brachten nog meer feiten aan het licht. Het toestel waar Jung normaliter mee vloog was defect. Hierdoor was hij genoodzaakt om een andere Me 109 te vliegen. Dit was Messerschmitt Me109E-1, Weisse 13 met het werknummer 3493. Dit toestel was uitgerust met 4x MG 17 mitrailleurs en lichter als de met 2cm kanonnen uitgeruste 109’s. Hierdoor kon Jung de hoogte waarop Wheatley vloog wel bereiken en moest Koslowski, die wel met een met 2cm bewapening uitgeruste 109 vloog, achterblijven op 9500 meter hoogte.

Op de grond in de omgeving van Herwen, Lobith, Tolkamer en Spijk wordt het luchtgevecht ademloos gevolgd. Op o.a de kruising van de Polderdijk en de Herwensedijk hadden zich een aantal mensen verzameld en allen keken omhoog waar alleen de condensatiesporen verraadden wat er aan de hand was. Drie sporen waren er te zien. Twee die de voorste schenen te achtervolgen. De geluiden van mitrailleurvuur bereikten de toeschouwers en niemand scheen zich bewust van enig gevaar.

Plotseling dook het voorste spoor naar beneden en herstelde zich niet meer uit deze duikvlucht. Met een doffe klap boorde het vliegtuig zich in de grond in de ondergelopen uiterwaarden van “De Oude Waal”. Een grote fontein van modder en water spoot in de lucht. De toeschouwers beseften met afschuw dat er geen parachutes in de lucht te zien waren en dat de bemanning van het vliegtuig hoogst waarschijnlijk om het leven was gekomen. Het vliegtuig was buitendijks in de omgeving van de Herwensedijk en ‘s Gravenwaardsedijk in de ondergelopen uiterwaarden neergekomen.

Velen haastten zich naar de onheilsplek waar alleen een olievlek en verwrongen vliegtuigdelen, die nog boven water uitstaken, aangaven waar het vliegtuig was neergestort. Vanuit Tolkamer kwam al een douaneboot aangesneld om assistentie te verlenen maar ook hun zagen dat alle hulp tevergeefs zou zijn. De omgeving werd kort na de crash afgezet door Nederlandse militaire eenheden uit Huis Aerdt en Doornenburg. Deze eenheden begonnen ook al met de eerste bergingspogingen door met een klein bootje naar de crashplek te varen om de wrakstukken los te trekken en deze vervolgens naar de kant te brengen waar al snel een stapel vliegtuigdelen ontstond.

’s Middags om ongeveer 12.50 uur lokale tijd werd in de wei van Gottfried Derksen uit Düffelward, een dorpje vlakbij Kleef het stoffelijke overschot van F/O Wheatley gevonden. Zijn parachute zou volgens de melding getroffen zijn door het mitrailleurvuur en zich daarom niet hebben geopend. Een aantal lokale bewoners hadden het lichaam geborgen en op een stretcher naar het schoolgebouw overgebracht. Diezelfde avond om 18.30 uur werd F/O Wheatley met militaire eer begraven op de lokale begraafplaats waarbij een Duitse militaire pastor de grafrede hield. Claude Mervyn Wheatley werd na de oorlog op 25 april 1947 overgebracht naar het Reichswald Forest War Cemetery te Kleef waar hij nu rust in graf 3-F-14. Hij werd 26 jaar.

wrak spitfire Herwen  wrak spitfire Herwen  wrak spitfire Herwen

De berging van de Spitfire werd voortgezet door de firma Van den Tak Berging uit Rotterdam. Op zaterdag 23 maart 1940 arriveerde het bergingsvaartuig "De Zeeleeuw". Later die dag kwam ook een duiker van het bekende duikersgeslacht Sperling aan, waarschijnlijk Cornelis Sperling. De berging werd ondersteund door materieel en personeel van de Scheepswerf Vahali uit Gendt. Men constateerde dat de cockpit en motor ruim 3 meter diep in de grond waren geslagen. De gehele zaterdag en zondag werd getracht het toestel te bergen door het zand om het wrak weg te zuigen.

De hoge waterstand maakte het onmogelijk om het vliegtuig te kunnen bergen. Op maandag 25 maart 1940 werd besloten om de berging te staken tot dat het water naar een normaal peil was gezakt en op de 26e vertrokken de bergers dan ook weer. Een krantenbericht van 17 april 1940 bericht over het feit dat het nog steeds niet gelukt was om de Spitfire te bergen doordat de waterstand nog steeds te hoog was.

Het is zeer waarschijnlijk dat de exacte crashplaats van de Spitfire van F/O Wheatley onder een door de N.V Maatschappij tot Exploitatie van het landgoed “De Bijland” gebouwde dam ligt. Deze dam loopt vanaf de ’s Gravenwaardsedijk naar de zomerdijk van de Bijland. De vergunning voor de bouw van deze dam werd in 1947 door het Polderbestuur van de Buitenpolder ’s Gravenwaard verleend. De enige fragmenten van de Spitfire werden in directe omgeving van deze dam gevonden.

Van het gehele verhaal is in 2013 een ruim 42 pagina tellende publicatie, met vele unieke nog nooit vertoonde foto’s en documenten, uitgebracht ondersteund met tal van kaarten in hoogwaardige drukkwaliteit.

Deze publicatie is te verkrijgen voor € 20 inclusief verzendkosten.Bij interesse kunt u contact opnemen met: a.woonings@chello.nl o.v.v. Publicatie Spitfire N3069

 

Voor meer webdesign, bezoek Aquawebdesign.ga naar de sitemap